Bireysel emeklilik sistemi (BES), emeklilik dönemi için düzenli birikim yapmanızı sağlayan, katkılarınızı emeklilik yatırım fonlarında değerlendiren ve devlet katkısıyla desteklenen gönüllü bir tasarruf sistemidir. Sosyal güvenlik sisteminin yerine geçmez; ondan alacağınız emekli aylığını tamamlar.
Bireysel emeklilik sistemi (BES) nedir?
BES, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile kurulan ve emeklilik şirketleri aracılığıyla yürütülen bir birikim sistemidir. Ödediğiniz katkı payları adınıza açılan hesapta yatırım fonlarına yönlendirilir; sistemde en az 10 yıl kalıp 56 yaşını doldurduğunuzda emekli olursunuz.
Sistem, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından düzenlenip denetlenir; hesap hareketleri Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) kayıtlarında izlenir. Birikiminiz emeklilik yatırım fonlarında tutulur ve kanun gereği fon malvarlığı rehnedilemez, üçüncü kişilerce haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
BES’e iki yoldan girilir: kendi isteğinizle sözleşme imzaladığınız gönüllü BES ve işvereniniz aracılığıyla dahil edildiğiniz otomatik katılım sistemi (OKS). İkisi aynı kanuna tabidir, ancak işleyişleri farklıdır.
BES nasıl işler?
BES’te belirlediğiniz tutarda katkı payını düzenli olarak ödersiniz. Emeklilik şirketi bu parayı, seçtiğiniz dağılıma göre emeklilik yatırım fonlarına yatırır. Birikiminiz fonların getirisine göre değişir ve hesabınıza ayrıca devlet katkısı eklenir. Katkı tutarını, ödeme sıklığını ve fon dağılımını sonradan değiştirebilir, gerekirse ödemelere ara verebilirsiniz.
Katkı payı
Katkı payı aylık, üç aylık veya yıllık gibi dönemlerle ödenebilir; tutarı siz belirlersiniz. Ödemelere ara verip daha sonra devam edebilirsiniz. Ancak ara verdiğiniz dönemde hesabınıza yeni katkı girmediği için devlet katkısı da işlemez ve birikiminizin büyümesi yavaşlar.
Fonlar ve fon dağılımı
Emeklilik planlarında hisse senedi, borçlanma araçları, altın, para piyasası, katılım (faizsiz) ve karma fonlar gibi farklı risk düzeylerinde emeklilik yatırım fonları bulunur. Fon dağılımınızı yılda 12 kereye kadar değiştirebilirsiniz. Bu kararda risk tercihiniz ve emekliliğe kalan süreniz belirleyicidir.
Fon toplam gider kesintisi
Fonların yönetimi için fon varlıklarından günlük olarak bir fon toplam gider kesintisi yapılır. Bu kesinti fon fiyatına yansıdığı için hesabınızda ayrı bir kalem olarak görünmez, ancak net getirinizi azaltır. Oranı fondan fona değişir, üst sınırı ise mevzuatla belirlenir; fon seçerken getirinin yanında bu oranı da karşılaştırın.
BES devlet katkısı nedir, yüzde kaç?
Devlet katkısı, kendi ödediğiniz Türk lirası katkı paylarına devletin eklediği destektir. 1 Ocak 2026’dan itibaren ödenen katkı payları için oran %20’dir; daha önce %30 uygulanıyordu. Devlet katkısı ayrı bir alt hesapta izlenir ve işverenin sizin adınıza ödediği katkılar bu destekten yararlanmaz.
Yeni oran, 7 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 10811 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlendi. 1 Ocak 2026’dan önceki katkı payları için hesabınıza yatırılmış devlet katkıları korunur. Kanun Cumhurbaşkanına oranı değiştirme yetkisi verdiği için oran ileride yeniden değişebilir.
Devlet katkısına esas alınan katkı paylarının yıllık bir üst sınırı vardır ve bu sınır brüt asgari ücrete bağlıdır. Bu nedenle bir yılda alabileceğiniz en yüksek devlet katkısı her yıl asgari ücretle birlikte güncellenir.
Devlet katkısında hak kazanma oranları
Devlet katkısının ne kadarına hak kazanacağınız, sistemde kaldığınız süreye bağlıdır. Süre, emeklilik sözleşmesi bazında hesaplanır.
| Sistemde kalma süresi | Hak kazanılan devlet katkısı |
|---|---|
| 3 yıldan az | %0 |
| En az 3 yıl | %15 |
| En az 6 yıl | %35 |
| En az 10 yıl | %60 |
| Emeklilik, vefat veya maluliyet | %100 |
Güncel oranı kontrol edin: Devlet katkısı oranı Cumhurbaşkanı kararıyla, yıllık üst sınır ise asgari ücretle değişebilir. Karar vermeden önce güncel oranı ve bu yıl geçerli üst sınırı bize sorabilirsiniz.
BES emeklilik şartları nelerdir?
BES’ten emekli olabilmek için sisteme giriş tarihinizden itibaren en az 10 yıl sistemde kalmanız ve 56 yaşını doldurmanız gerekir. İki şartı birlikte sağladığınızda devlet katkısının tamamına hak kazanırsınız ve birikiminizi toplu olarak, bir program dahilinde ya da maaş şeklinde alabilirsiniz.
- Toplu ödeme: Birikiminizin tamamını tek seferde alırsınız.
- Programlı geri ödeme: Birikiminiz belirlediğiniz plana göre, örneğin aylık taksitlerle ödenir; kalan kısım fonlarda değerlendirilmeye devam eder.
- Yıllık gelir sigortası: Birikiminizle belirli bir süre ya da ömür boyu düzenli maaş alırsınız.
Emeklilikte de birikiminizin getirisi üzerinden düşük oranlı bir vergi kesintisi yapılır; oranları bir sonraki bölümde bulabilirsiniz.
BES’ten çıkış: erken ayrılma ve vergi kesintisi
BES’ten istediğiniz zaman ayrılabilirsiniz; birikiminiz, yani katkı paylarınız ve fonların o günkü değeri size ödenir. Ancak emeklilik hakkı kazanmadan ayrılırsanız devlet katkısının yalnızca hak kazandığınız kısmını alırsınız ve getiriniz üzerinden, sistemde kaldığınız süreye göre daha yüksek oranda vergi kesintisi yapılır.
Gelir vergisi kesintisi (stopaj) ana paranıza değil, yalnızca birikiminizin getiri kısmına uygulanır:
| Ayrılma durumu | Getiri üzerinden kesinti |
|---|---|
| 10 yıldan önce ayrılma | %15 |
| 10 yıl dolduktan sonra, emeklilik hakkı kazanmadan ayrılma | %10 |
| Emeklilik, vefat veya maluliyet | %5 |
Hak kazanılmayan devlet katkısı tutarları genel bütçeye geri döner. Fon değerleri düşmüşse ödediğinizden daha az birikimle ayrılabileceğinizi de unutmayın.
Sistemden çıkmadan kısmi ödeme
Konut edinme, evlilik, eğitim veya doğal afet gibi mevzuatta belirlenen durumlarda sözleşmenizi sonlandırmadan birikiminizin bir kısmını çekebilirsiniz. Kanun bu tutarı, devlet katkısı hariç birikiminizin en fazla yarısıyla sınırlar; koşullar ve bekleme süreleri ayrıca düzenlenmiştir.
Cayma hakkı
Gönüllü BES’te sözleşme teklifinizin onaylanmasından sonra genellikle 60 günlük bir cayma süreniz vardır. Bu süre içinde vazgeçerseniz ödemeleriniz iade edilir. Kesin süre ve koşullar, sözleşme öncesinde size verilen bilgilendirme formunda yazar.
Otomatik katılım sistemi (OKS) ile gönüllü BES arasındaki fark
Otomatik katılım sisteminde (OKS), 45 yaşını doldurmamış ve işçi ya da memur olarak çalışmaya başlayan Türk vatandaşları işverenleri tarafından bir emeklilik planına otomatik olarak dahil edilir ve maaşlarından prime esas kazançlarının %3’ü kesilir. Gönüllü BES’te ise sözleşmeyi, tutarı ve şirketi siz seçersiniz.
| OKS | Gönüllü BES | |
|---|---|---|
| Nasıl girilir? | İşveren tarafından otomatik dahil edilme | Kendi isteğinizle sözleşme |
| Kimler? | 45 yaşını doldurmamış işçi (4/a) ve memurlar (4/c); 45 yaş üstü talep ederse | Kendi isteğiyle sözleşme yapan herkes |
| Katkı payı | Prime esas kazancın %3’ü; daha yüksek kesinti istenebilir | Tutarı ve sıklığı siz belirlersiniz |
| Cayma süresi | Dahil olduğunuzun bildirilmesinden itibaren 2 ay | Teklif onayından sonra genellikle 60 gün |
| Devlet katkısı | %20 ve cayma hakkını kullanmayanlara bir defaya mahsus ilave devlet katkısı | %20 |
| Kesintiler | Yalnızca fon işletim gideri kesintisi | Fon toplam gider kesintisi ve plana göre diğer kesintiler |
| Şirket ve plan | İşveren seçer | Siz seçersiniz |
OKS’de cayarsanız ödenen katkılar getirisiyle birlikte iade edilir. İlave devlet katkısı 2026 itibarıyla 500 TL’dir ve hak kazanma koşullarına bağlıdır. Emeklilikte birikiminizi en az 10 yıl süreli yıllık gelir sigortasıyla maaş olarak almayı seçerseniz, birikiminizin %5’i kadar ek devlet katkısı ödenir. OKS’nin işveren katkılı bir tamamlayıcı emeklilik sistemine dönüştürülmesi bir süredir gündemdedir; bu yazının yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiş bir düzenleme yoktur.
İşveren katkılı grup BES
Bazı işverenler çalışanları için grup emeklilik sözleşmesi yapar ve katkı payının bir kısmını ya da tamamını kendisi öder. İşveren katkıları ve getirileri hesabınızda ayrı izlenir. Bu birikime ne zaman hak kazanacağınız sözleşmede yazar, ancak süre sözleşmeye girişten itibaren 7 yılı aşamaz. İşverenin ödediği katkılara devlet katkısı verilmez; sizin ödedikleriniz ise devlet katkısından yararlanır.
BES ile hayat sigortası arasındaki fark
BES bir birikim ve yatırım sistemidir: Amaç emeklilikte kullanacağınız bir fon oluşturmaktır ve sonuç fonların performansına bağlıdır. Hayat sigortası ise vefat gibi risklere karşı ailenize önceden belirlenmiş bir teminat tutarı ödenmesini sağlar. Kısacası BES birikimi, hayat sigortası ise riski hedefler; biri diğerinin yerine geçmez.
BES’te vefat halinde lehdarınıza ödenen tutar, o güne kadarki birikiminiz ve devlet katkısıyla sınırlıdır. Ailenizin geçimini güvenceye almak istiyorsanız risk teminatlı bir hayat sigortasını ya da kaza sonucu vefat ve sakatlığa karşı ferdi kaza sigortasını ayrıca değerlendirmenizi öneririz.
BES kimler için uygun?
BES; uzun vadede düzenli birikim yapmak isteyen, emeklilikte SGK aylığına ek bir gelir hedefleyen ve en az 10 yıl sistemde kalmayı planlayan kişiler için uygundur. Kısa vadede ihtiyaç duyacağınız parayı BES’e yatırmak, erken çıkışta devlet katkısını ve vergi avantajını kaybettirdiği için doğru olmayabilir.
- Çalışanlar: Emekli aylığını tamamlayacak ek bir gelir isteyenler.
- Serbest çalışanlar ve işletme sahipleri: Düzenli tasarruf alışkanlığı edinmek isteyenler.
- Çalışmayanlar: Bir işte çalışmasalar da kendi adına birikim yapmak isteyenler.
Yatırım tavsiyesi değildir: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Emeklilik fonlarının değeri piyasa koşullarına göre artıp azalabilir; geçmiş getiri gelecek getiriyi garanti etmez. Fon seçiminizi risk tercihinize ve emekliliğe kalan sürenize göre yapın.
BES’e nasıl başlanır?
BES’e başlamak için bir emeklilik şirketiyle sözleşme yapmanız yeterlidir. Sözleşmeyi emeklilik şirketinin kendisi ya da yetkili aracıları üzerinden yapabilirsiniz. Sözleşme sırasında katkı tutarınızı, ödeme yönteminizi ve fon dağılımınızı belirlersiniz; birikiminiz ilk katkı payının yatırılmasıyla oluşmaya başlar. Genellikle şu bilgiler istenir:
- T.C. kimlik numarası ve iletişim bilgileri
- Katkı payı tutarı ve ödeme sıklığı (aylık, üç aylık vb.)
- Ödeme yöntemi: Kredi kartı veya banka hesabından otomatik ödeme talimatı
- Fon dağılımı: Risk tercihinize uygun fonların seçimi
- Lehdar: Vefat halinde birikimin ödeneceği kişiler
Emeklilik şirketlerinin planlarını kesinti yapısı ve fon seçenekleri açısından karşılaştırmanıza yardımcı oluyor, sorularınızı birlikte yanıtlıyoruz. Sözleşme öncesinde size verilen bilgilendirme formunu mutlaka okuyun. Sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
BES devlet katkısı yüzde kaç?
1 Ocak 2026’dan itibaren ödenen Türk lirası katkı payları için devlet katkısı oranı %20’dir. Oran Cumhurbaşkanı kararıyla değişebileceği için güncel oranı kontrol etmenizi öneririz.
BES’ten kaç yaşında emekli olunur?
Sisteme girişten itibaren en az 10 yıl kalıp 56 yaşını doldurduğunuzda emekli olursunuz. İki şartın birlikte sağlanması gerekir.
BES’ten erken çıkarsam ne olur?
Birikiminiz, yani katkı paylarınız ve fonların o günkü değeri size ödenir. Getiriden vergi kesintisi yapılır ve devlet katkısının yalnızca hak kazandığınız kısmını alırsınız; 3 yıldan önce ayrılırsanız devlet katkısı alamazsınız.
BES’ten çıkışta vergi kesintisi ne kadar?
Kesinti yalnızca getiri üzerinden yapılır: 10 yıldan önce ayrılmada %15, 10 yıl dolup emeklilik hakkı kazanmadan ayrılmada %10, emeklilik, vefat veya maluliyette %5.
Otomatik katılım sisteminden (OKS) çıkabilir miyim?
Evet. Dahil olduğunuzun bildirilmesinden itibaren 2 ay içinde cayarsanız ödenen katkılar getirisiyle iade edilir. Bu süreden sonra da ayrılabilirsiniz; bu durumda devlet katkısı ve vergi kuralları uygulanır.
BES’te fonlarımı değiştirebilir miyim?
Evet. Fon dağılımınızı yılda 12 kereye kadar değiştirebilirsiniz. Değişiklik yaparken risk tercihinizi ve emekliliğe kalan sürenizi göz önünde bulundurun.
BES ile hayat sigortası aynı şey mi?
Hayır. BES emeklilik için birikim ve yatırım sistemidir. Hayat sigortası ise vefat gibi risklerde ailenize önceden belirlenen teminat tutarını öder.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, muafiyetler, limitler, süreler ve başvuru yolları sigorta şirketine, poliçe özel şartlarına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Size özel durum için poliçe genel şartlarını inceleyin ya da bize danışın.