Kâr kaybı sigortası, yangın gibi sigortalı bir maddi hasar nedeniyle işletmenin faaliyeti durduğunda ya da aksadığında kaybedilen brüt kârı ve bu dönemde ödenmeye devam eden sabit giderleri, poliçede belirlenen süre ve bedel içinde karşılayan bir sigortadır. İş durması ya da işletme durması sigortası olarak da bilinir.
Kâr kaybı sigortası nedir?
Kâr kaybı sigortası (kar kaybı sigortası olarak da yazılır), bir hasarın malınıza verdiği zararı değil, işinizin durmasıyla gelirinize verdiği zararı karşılar. Yangın ya da iş yeri sigortası binayı, makineyi ve stoku onarır; kâr kaybı teminatı ise onarım sürerken işletmenin ayakta kalmasını sağlar.
Türkiye’de bu teminatın çerçevesi Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları ile çizilir. Genel şartlara göre kâr kaybı; ticari faaliyetin durması ya da aksaması sonucunda, tazminat süresi içinde cirodaki azalmadan ve bu azalmayı önlemek için katlanılan ek işletme maliyetinden doğan brüt kâr kaybıdır. Uygulamada çoğunlukla iş yeri sigortası ya da ticari paket poliçeye ek teminat olarak verilir.
Kâr kaybı sigortası neleri kapsar?
Kâr kaybı sigortası; ciro düştüğü için kaybedilen brüt kârı, iş durmuş olsa da ödenmeye devam eden kira, maaş, kredi faizi gibi sabit giderleri ve cironun daha fazla düşmesini önlemek için yapılan makul ek çalışma giderlerini kapsar. Tazminat, poliçede seçilen azami tazminat süresi ve sigorta bedeliyle sınırlıdır.
| Kalem | Örnek | Nasıl karşılanır? |
|---|---|---|
| Kaybedilen net kâr | İş durmasaydı elde edilecek kâr | Brüt kârın bir parçası olarak |
| Devam eden sabit giderler | Kira, personel maaşları, kredi faizi, amortisman, abonelikler | Brüt kârın bir parçası olarak, gerçekten devam ettiği ölçüde |
| Ek çalışma giderleri | Geçici yer kiralama, fazla mesai, fason üretim, hızlandırılmış teslimat | Ciro kaybını azalttığı ve makul olduğu ölçüde |
| Tasarruf edilen giderler | İş dururken ödenmeyen elektrik, hammadde, komisyon | Tazminattan düşülür |
Burada brüt kâr, muhasebedeki brüt satış kârından farklıdır: sigortacılıkta genellikle ciro ile değişken giderler (hammadde, satılan malın maliyeti gibi ciroyla birlikte azalan giderler) arasındaki farkı ifade eder. Yani net kâr ile iş dursa da ödenmeye devam eden sabit giderlerin toplamıdır.
Kâr kaybı sigortasında maddi hasar şartı nedir?
Maddi hasar şartı, kâr kaybı tazminatı ödenebilmesi için işin durmasına yol açan olayın, geçerli bir yangın ya da iş yeri poliçesinin teminat verdiği bir riskle işletmenin bina, makine, demirbaş veya emteasında maddi hasar oluşturmuş olmasıdır. Ana poliçe bu hasarı ödemiyorsa, kâr kaybı da ödenmez.
Örneğin dükkânınızda çıkan ve iş yeri sigortanızın ödediği bir yangından sonraki kapalı kalma süresi kâr kaybı kapsamındadır. Buna karşılık şehir genelindeki bir elektrik kesintisi, yol çalışması nedeniyle müşterinin gelmemesi ya da talepteki düşüş gibi işletmenizde maddi hasar yaratmayan nedenler, standart kâr kaybı teminatının konusu değildir.
Ana poliçede olmayan risk, kâr kaybında da yoktur: İş yeri poliçenizde deprem ya da sel teminatı yoksa, bu olaylar sonrası iş durması da kâr kaybı kapsamına girmez. Kâr kaybı teminatını eklerken ana poliçenin hangi riskleri kapsadığını mutlaka birlikte kontrol edin.
Tazminat süresi ve muafiyet süresi nasıl belirlenir?
Azami tazminat süresi, hasar anından itibaren sigortacının kâr kaybını ödeyeceği en uzun süredir ve poliçede yazar; 6, 12, 18 ya da 24 ay gibi seçenekler yaygındır. Muafiyet ise kaybın ilk günlerinin ya da belirli bir tutarının sizde kalmasıdır. Süreyi, işletmenizin hasar sonrası eski cirosuna dönmesi için gereken zamana göre seçmelisiniz.
Tazminat süresi, iş yeri yeniden açıldığında bitmez; işletmenin eski ciro düzeyine dönmesine kadar, poliçedeki azami süreyi aşmamak üzere devam eder. Yangına bağlı kâr kaybı genel şartlarına göre süre bazlı muafiyet, 72 saatten az olmamak üzere belirlenir. Süreyi seçerken şunları düşünün:
- Yeniden inşa ve ruhsat süresi: Binanın onarımı, izin ve tadilat işlemleri ne kadar sürer?
- Makine tedarik süresi: Yurt dışından gelen ya da siparişle üretilen bir makine aylar sürebilir.
- Müşteriyi geri kazanma: Kapalı kaldığınız sürede rakibe giden müşterilerin dönmesi zaman alır.
- Sezon: Sezonluk çalışan bir işletmede kısa bir kesinti bile yılın gelirini etkileyebilir.
Kâr kaybı sigorta bedeli nasıl hesaplanır?
Kâr kaybı sigorta bedeli, genel şartlara göre aksi kararlaştırılmadıkça brüt kâr oranının yıllık ciroya uygulanmasıyla bulunur. Basitçe, yıllık cirodan değişken giderler düşülür ve kalan brüt kâr sigorta bedeli olur. Tazminat süresi 12 aydan uzunsa bedel genellikle bu süreye göre artırılır.
Örneğin (tamamen varsayımsal rakamlarla): Yıllık cirosu 10.000.000 TL olan bir imalathanenin hammadde ve diğer değişken giderleri 6.000.000 TL olsun. Brüt kâr 4.000.000 TL, brüt kâr oranı da %40 olur. 12 aylık tazminat süresi için sigorta bedeli 4.000.000 TL olarak belirlenir.
Bir yangın sonrası imalathane dört ay kapalı kalsın ve bu dönemde normalde 3.500.000 TL ciro bekleniyorken yalnızca 500.000 TL ciro yapılabilsin. Ciro kaybı 3.000.000 TL’dir; bunun %40’ı olan 1.200.000 TL brüt kâr kaybıdır. Geçici bir depo kiralamak için yapılan makul ek giderler eklenir, tasarruf edilen giderler ve poliçedeki muafiyet düşülür.
Unutmayın: Kâr kaybında da eksik sigorta kuralı geçerlidir. Bedeli düşük gösterirseniz tazminat aynı oranda azalır. Büyüyen bir işletmede bedeli geçen yılın değil, önümüzdeki dönemin beklenen cirosuna göre belirlemek gerekir.
Kâr kaybı sigortası neleri kapsamaz?
Kâr kaybı sigortası; ana poliçenin kapsamadığı risklerden doğan iş durmasını, işletmede maddi hasar olmadan yaşanan gelir düşüşlerini, tedarikçi ya da müşteride meydana gelen hasarları, kamu hizmetlerindeki kesintileri ve hasardan bağımsız piyasa koşullarını kapsamaz. Bunlardan bazıları ek teminatla ve sınırlı limitle kapsama alınabilir.
- Tedarikçi veya müşteri kaynaklı kesinti: Ana hammadde tedarikçinizin fabrikası yanarsa ya da en büyük müşteriniz faaliyetini durdurursa yaşadığınız kayıp, standart poliçede yoktur; genellikle ayrı bir ek teminatla ve sınırlı limitle sunulur.
- Elektrik, su, doğalgaz kesintisi: Dış şebekeden kaynaklanan kesintiler ancak ayrıca eklenirse kapsama girer.
- Erişim engeli: Çevredeki bir hasar ya da resmi kapatma nedeniyle iş yerine girilememesi, standart kapsamda değildir.
- Sözleşme cezaları: Geç teslimat nedeniyle müşteriye ödenen cezalar ve tazminatlar.
- Faaliyetin sona ermesi: İflas ya da işletmenin tamamen kapatılmasından sonraki kayıplar.
- Makine arızası: Standart makine kırılması poliçesi kâr kaybını kapsamaz; makine kırılmasına bağlı kâr kaybı, bazı şirketlerin ayrıca sunduğu bir teminattır.
Deprem sonrası kâr kaybı karşılanır mı?
Ana poliçenizde deprem teminatı varsa, deprem kâr kaybı da ek teminat olarak eklenebilir. Deprem sonrası onarım, malzeme ve usta bulma süreleri uzadığı için bu riskte tazminat süresini daha uzun seçmek mantıklıdır. Deprem teminatlarında genellikle daha yüksek muafiyetler uygulandığını da hesaba katın.
Kâr kaybı ile kira kaybı teminatı arasındaki fark
Kâr kaybı, işletmenin faaliyetinden elde ettiği kârı ve devam eden giderleri korur. Kira kaybı ise hasar nedeniyle kullanılamayan binadan elde edilemeyen kira gelirini ya da kiracının hasar süresince başka bir yer kiralamak zorunda kalmasını karşılar. İkisi de yangın poliçesine eklenebilen ayrı teminatlardır.
| Kâr kaybı | Kira kaybı | |
|---|---|---|
| Kimi korur? | Faaliyet yürüten işletmeyi | Bina sahibini ya da kiracıyı |
| Neyi öder? | Brüt kâr kaybı, sabit giderler, ek çalışma giderleri | Alınamayan kira ya da geçici yer kirası |
| Bedel neye göre? | Yıllık ciro ve brüt kâr oranı | Yıllık kira tutarı |
| Kimler için? | Üretim, ticaret ve hizmet işletmeleri | Kiraya veren mal sahipleri, kiracılar |
Kâr kaybı sigortası kimler için gerekli?
Kâr kaybı sigortası, hasar sonrası yeniden açılması uzun sürecek, sabit giderleri yüksek ya da gelirini kısa bir döneme sıkıştırmış işletmeler için kritiktir. Restoranlar, fabrikalar ve atölyeler, oteller ve sezonluk işletmeler bu grubun başında gelir. Kira ve maaş yükü yüksek her işletme bu teminatı değerlendirmelidir.
- Restoran ve kafeler: Mutfak yangını sonrası tadilat ve ekipman yenileme haftalar sürer; personel ve kira giderleri devam eder.
- Fabrika ve atölyeler: Tek bir kritik makine ya da üretim hattı tüm üretimi durdurabilir; müşteri siparişleri başka üreticiye kayabilir. Üretim firmalarının paket yapısını KOBİ ticari sigortası yazımızda anlattık.
- Oteller ve sezonluk işletmeler: Sezon başında yaşanan bir hasar, yılın gelirinin büyük kısmını yok edebilir. Konaklama tesislerine özel riskleri otel sigortası rehberimizde bulabilirsiniz.
- Tek lokasyonlu işletmeler: Üretimi ya da satışı başka bir şubeye kaydırma imkânı olmayan her işletme.
Kâr kaybı sigortası nasıl yaptırılır?
Kâr kaybı sigortası, mevcut ya da yeni yapılacak iş yeri poliçenize ek teminat olarak eklenir. Teklif için son yılların ciro ve gider bilgilerine, tahmini büyümeye ve seçmek istediğiniz tazminat süresine ihtiyaç vardır. Bedel ve süre doğru belirlenmezse hasar anında eksik tazminat riski doğar.
- Son bir iki yılın gelir tablosu, ciro ve değişken gider dağılımı
- Önümüzdeki dönem için beklenen ciro ve sezon dağılımı
- Kira, personel, kredi gibi sabit giderlerin listesi
- İstenen azami tazminat süresi ve kabul edilebilir muafiyet
Hasar anında hangi belgeler istenir?
Kâr kaybı tazminatı muhasebe kayıtları üzerinden hesaplanır. Ticari defterler, KDV beyannameleri, aylık satış raporları, bordrolar, kira sözleşmesi ve ek giderlerin faturaları istenir. Kayıtları düzenli ve güncel tutmak, hesaplamanın hızlı ve sorunsuz yapılmasını sağlar. Hasar sürecinde neler yapmanız gerektiğini Hasar Desteği sayfamızda anlattık.
Ciro ve gider yapınızı birlikte inceleyip doğru bedeli ve tazminat süresini belirliyor, farklı sigorta şirketlerinden aldığımız teklifleri karşılaştırarak size sunuyoruz.
Sıkça sorulan sorular
Kâr kaybı sigortası tek başına yaptırılabilir mi?
Genellikle hayır. Kâr kaybı teminatı, işletmedeki maddi hasarı karşılayan bir yangın ya da iş yeri poliçesine bağlı olarak verilir. Ana poliçenin ödediği bir hasar olmadan kâr kaybı tazminatı doğmaz.
Kâr kaybı sigortası çalışan maaşlarını öder mi?
Evet, iş durduğu süre boyunca ödenmeye devam eden personel giderleri sigortalı brüt kârın bir parçası olarak, poliçede belirlenen bedel ve tazminat süresi içinde karşılanır.
Tazminat süresi ne kadar seçilmeli?
Hasardan sonra işletmenin eski ciro düzeyine dönmesi için gereken süreyi düşünerek seçilmelidir. Bina onarımı, makine tedariki ve müşteriyi geri kazanma süresi uzunsa 12 aydan uzun bir süre tercih edilebilir.
Tedarikçimin fabrikası yanarsa kâr kaybım karşılanır mı?
Standart kâr kaybı teminatı yalnızca sizin işletmenizdeki maddi hasarı esas alır. Tedarikçi veya müşteri kaynaklı kesintiler, genellikle ayrı bir ek teminatla ve sınırlı limitle kapsama alınabilir.
Kâr kaybı sigortası depremi kapsar mı?
Ana poliçenizde deprem teminatı varsa deprem kâr kaybı ek teminat olarak eklenebilir. Ana poliçede deprem teminatı yoksa deprem sonrası iş durması da karşılanmaz.
Kar kaybı ile iş durması sigortası aynı şey mi?
Evet, aynı teminat için kullanılan farklı adlardır. Her ikisi de sigortalı bir hasar nedeniyle faaliyet durduğunda kaybedilen brüt kârı ve devam eden sabit giderleri karşılar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, muafiyetler, limitler ve fiyatlar sigorta şirketine, poliçe özel şartlarına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Size özel durum için poliçe genel şartlarını inceleyin ya da bize danışın.