KOBİ sigortası, küçük ve orta büyüklükteki üretim, ticaret ve hizmet işletmelerinin bina, makine, demirbaş, stok, gelir ve sorumluluk risklerini tek bir poliçede birleştiren ticari paket sigortadır. Her teminat için ayrı poliçe yapmak yerine, işletmenin ihtiyacına göre seçilen modüller tek sözleşmede, tek vadede ve çoğu zaman tek primle yönetilir.
KOBİ sigortası nedir?
KOBİ sigortası, ticari paket sigorta ya da KOBİ paket sigortası olarak da bilinen, işletmenin mal varlığını ve faaliyetinden doğan riskleri tek çatı altında toplayan bir poliçedir. Temelinde yangın sigortası bulunur; hırsızlık, makine kırılması, elektronik cihaz, kâr kaybı ve sorumluluk teminatları işletmenin yapısına göre bu temele eklenir.
Mevzuatta KOBİ; 250 kişiden az çalışanı olan ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yönetmelikte belirlenen sınırı aşmayan işletmeleri ifade eder. Sigortada ise kesin bir ölçek sınırı yoktur: üç kişilik bir imalathane de, birkaç deposu ve yüzlerce çalışanı olan bir dağıtım firması da ticari paket poliçeyle sigortalanabilir. Değişen, paketin içeriği ve bedellerin büyüklüğüdür.
Tek dükkânlı esnafın ihtiyaçlarını ve sektörlere göre öne çıkan teminatları iş yeri sigortası rehberimizde ayrıntılı anlattık. Bu yazı, birden fazla risk kalemini bir arada yönetmesi gereken işletmelere odaklanıyor.
KOBİ paket sigortası neleri kapsar?
KOBİ paket sigortası; yangın, yıldırım ve infilakı temel teminat olarak kapsar, üzerine doğal afetler, hırsızlık, makine ve elektronik cihaz arızaları, iş durması nedeniyle kâr kaybı ve üçüncü kişilere ya da çalışanlara karşı sorumluluk gibi modüller eklenir. Hangi modüllerin pakette hazır geldiği ve limitleri sigorta şirketine ve poliçeye göre değişir.
| Teminat | Hangi riske karşı? |
|---|---|
| Yangın ve genişletilmiş teminatlar | Yangın, yıldırım, infilak; dahili su, fırtına, sel ve su baskını, kar ağırlığı, duman, taşıt ve hava taşıtı çarpması |
| Deprem ve yanardağ püskürmesi | Bina, makine, demirbaş ve emteada depremin yol açtığı hasar |
| Grev, halk hareketleri, terör | Grev, lokavt, kargaşalık, kötü niyetli hareketler ve terör kaynaklı zararlar |
| Hırsızlık | Zorla girme sonucu çalınan makine, demirbaş ve emtea |
| Makine kırılması | Üretim makinelerinde ani mekanik ya da elektriksel arıza |
| Elektronik cihaz | Bilgisayar, sunucu, ölçüm ve kontrol cihazlarında kısa devre, voltaj dalgalanması, düşme |
| Cam kırılması | Vitrin, cephe ve kapı camları |
| Para ve kıymetli evrak | Kasada ve, eklenirse, taşınırken para ve kıymetli evrak |
| Kâr kaybı (iş durması) | Teminat altındaki bir hasar yüzünden faaliyet durduğunda brüt kâr kaybı ve sabit giderler |
| Üçüncü şahıs mali sorumluluk | İşyerinde ya da faaliyet sırasında müşteri, ziyaretçi ve komşulara verilen zararlar |
| İşveren mali sorumluluk | Çalışanların iş kazası nedeniyle işverene yönelttiği tazminat talepleri |
| Emtea nakliyat | Sevk edilen ya da teslim alınan malların yolda zarar görmesi |
Paketin avantajı, teminatlar arasındaki boşlukları azaltmasıdır. Örneğin yangın teminatı tek başına kısa devreyle yanan bir sunucuyu kapsamaz; elektronik cihaz modülü bu boşluğu doldurur. Aynı şekilde makine kırılması bir arızayı öder ama arıza süresince kaybedilen geliri ödemez; bunun için kâr kaybı modülü gerekir.
Ticari paket sigortada bedeller nasıl belirlenir?
Ticari paket sigortada her kalemin bedeli ayrı belirlenir: bina için yeniden inşa maliyeti, makine ve demirbaş için aynı nitelikteki yenisinin bedeli ya da rayiç değeri, emtea için maliyet değeri esas alınır. Bedeller gerçek değerin altında kalırsa eksik sigorta oluşur ve hasar oransal olarak ödenir.
- Bina: Arsa değeri değil, binanın bugünkü koşullarda yeniden yapılma maliyeti.
- Makine ve tesisat: Nakliye, montaj ve gümrük dahil aynı nitelikteki yenisinin maliyeti. İkinci el alınan makinelerde bile bu değer genellikle alış fiyatından yüksektir.
- Demirbaş ve dekorasyon: Ofis mobilyası, raf sistemleri, bilgisayarlar ve kiralık binaya yapılan yatırımlar.
- Emtea: Hammadde, yarı mamul ve mamullerin maliyet bedeli; yıl içindeki en yüksek stok düzeyi dikkate alınmalıdır.
Rayiç değer mi, yeni değer mi?
Yangın sigortası genel şartlarına göre tazminat, aksi kararlaştırılmadıkça rayiç değer üzerinden hesaplanır; yani eskime, aşınma ve yıpranma payı düşülür. Taraflar poliçeyi yeni değer (ikame bedeli) üzerinden düzenlemeyi kararlaştırabilir; bu durumda poliçede açıkça yazılır. Makine yoğun işletmeler için yeni değer esası, hasar sonrası makineyi gerçekten yenileyebilmenin yoludur; ancak bedelin de yeni değere göre yazılması gerekir.
Eksik sigorta ve oransal tazminat
Türk Ticaret Kanunu’nun 1462. maddesine göre sigorta bedeli sigorta değerinden azsa, sigorta şirketi zararı bu iki tutarın oranına göre öder. Örneğin değeri 4.000.000 TL olan makine parkını 2.000.000 TL’ye sigortaladıysanız, 1.000.000 TL’lik bir hasarda yaklaşık 500.000 TL tazminat alırsınız. Tersine, değerin üstünde bedel yazmak da fayda sağlamaz: aşan kısım geçersizdir.
Bedelleri her yenilemede güncelleyin: Döviz kuru ve fiyat artışları makine ve stok değerlerini hızla yükseltir. Geçen yılın bedeliyle yenilenen bir poliçe, fark edilmeden eksik sigortaya dönüşebilir. Bazı poliçelerde belirli bir orana kadar eksik sigorta uygulanmayacağına dair klozlar bulunur; poliçenizde olup olmadığını kontrol edin.
Muafiyet ne anlama gelir?
Muafiyet, hasarın belirli bir tutara ya da yüzdeye kadar olan kısmının sizde kalmasıdır ve poliçede yazar. Deprem gibi büyük risklerde muafiyet genellikle sigorta bedelinin bir yüzdesi olarak uygulanır. Yüksek muafiyet primi düşürür; ancak sık yaşanan küçük hasarları kendiniz karşılayacağınız anlamına gelir.
İşletme riskleri için hangi ek teminatlar gerekir?
Mal varlığını korumak tek başına yetmez; bir işletmeyi asıl zorlayan çoğu zaman hasarın ardından gelen gelir kaybı ve tazminat talepleridir. Kâr kaybı, işveren mali sorumluluk, üçüncü şahıs sorumluluk, nakliyat, makine kırılması ve elektronik cihaz teminatları bu nedenle KOBİ paketinin önemli parçalarıdır.
- İş durması ve kâr kaybı: Yangın ya da sel sonrası aylarca üretim yapamayan bir firma için en büyük kayıp, onarım maliyetinden çok kaybedilen gelirdir. Hesaplama mantığını kâr kaybı sigortası yazımızda anlattık.
- İşveren mali sorumluluk: İş kazası sonrası çalışanların tazminat talepleri ve SGK’nın rücu talepleri için, poliçe limitleri dahilinde. Ayrıntılar işveren mali sorumluluk sigortası yazımızda.
- Üçüncü şahıs sorumluluk: Müşteri, ziyaretçi, tedarikçi ya da komşu işletmelere verilen bedeni ve maddi zararlar.
- Ürün sorumluluk ve mesleki sorumluluk: Ürettiğiniz ürünün kusuru ya da verdiğiniz danışmanlık hizmetindeki hata nedeniyle doğan talepler genellikle paketin içinde değildir; ayrı poliçe olarak yapılır.
- Nakliyat: Sevkiyatlarınız sık ve düzenliyse, sefer sefer poliçe yerine yıllık bir nakliyat poliçesi daha pratiktir.
- Siber risk: Fidye yazılımı, veri ihlali ve sistemlerin durması gibi riskler bazı şirketlerde pakete eklenebilir, çoğunlukla ayrı bir siber sigortayla karşılanır.
- Emniyeti suiistimal: Çalışanların işletmeye ait para ya da malları zimmetine geçirmesi gibi riskler, poliçeye göre ek teminat olarak eklenebilir.
Birden fazla lokasyon tek poliçede nasıl sigortalanır?
Fabrika, depo ve satış ofisi gibi farklı adresler tek bir ticari paket poliçede toplanabilir. Bu durumda her adres ayrı bir risk adresi olarak yazılır ve her biri için bina, makine, demirbaş ve emtea bedelleri ayrı ayrı belirtilir. Hasar, malların bulunduğu adres için yazılan bedel üzerinden değerlendirilir.
Bu yüzden stokun yıl içinde lokasyonlar arasında yer değiştirdiği işletmelerde, her adresin olası en yüksek stok düzeyini düşünmek gerekir. Yeni açılan bir şube ya da kiralanan ek depo, poliçeye bildirilmediği sürece teminat dışında kalabilir. Adresler arasındaki mal sevkiyatı ise ayrıca nakliyat teminatıyla korunur.
Esnaf ile orta ölçekli firmanın sigorta ihtiyacı nasıl farklılaşır?
Esnaf ve küçük işletmeler için genellikle hazır, standart bir iş yeri paketi yeterlidir. Orta ölçekli firmalarda ise birden fazla lokasyon, yüksek makine ve stok bedelleri, çok sayıda çalışan ve tedarik zinciri riskleri devreye girer; bu da teminatların ve limitlerin işletmeye özel kurgulanmasını gerektirir.
| Esnaf ve küçük işletme | Orta ölçekli firma | |
|---|---|---|
| Lokasyon | Genellikle tek dükkân ya da ofis | Fabrika, depo, şube ve satış noktaları |
| Poliçe yapısı | Hazır paket, sınırlı seçenek | Modüler, işletmeye özel teminat ve limitler |
| Risk değerlendirmesi | Beyana dayalı, basit soru formu | Çoğu zaman yerinde risk incelemesi (keşif) |
| Öne çıkan riskler | Yangın, hırsızlık, su, cam | Makine kırılması, kâr kaybı, iş kazası, nakliyat |
| Sorumluluk | Temel üçüncü şahıs teminatı | Yüksek limitli üçüncü şahıs, işveren, ürün sorumluluk |
Büyüyen işletmelerde sık yapılan bir hata, ilk yıllarda yapılan standart poliçenin, firma iki katına çıktığı halde aynı bedellerle yenilenmesidir. Her yeni makine, depo ya da şube poliçeye bildirilmelidir.
KOBİ sigortası fiyatı neye göre belirlenir?
KOBİ sigortası fiyatı; faaliyet konusu ve risk sınıfı, toplam sigorta bedelleri, lokasyonların yapı tarzı ve konumu, seçilen modüller ve limitler, muafiyetler, yangın ve hırsızlık önlemleri ile hasar geçmişine göre belirlenir. Risk yönetimine yatırım yapan işletmeler genellikle daha uygun fiyat alır.
- Faaliyet ve süreç: Kaynak, boya, kimyasal ya da yanıcı madde kullanımı riski artırır.
- Yangın önlemleri: Yangın algılama ve sprinkler sistemleri, yangın dolapları, depolama düzeni ve bölmelendirme.
- Konum: Deprem bölgesi, sel riski, organize sanayi bölgesi ya da şehir içi konum.
- Teminat ve muafiyet tercihleri: Modül sayısı, limitler ve kabul edilen muafiyetler.
KOBİ sigortası nasıl yaptırılır?
KOBİ sigortası yaptırmak için işletmenizin faaliyetini, lokasyonlarını, her lokasyondaki bina, makine, demirbaş ve stok bedellerini, çalışan sayısını ve hasar geçmişini bir sigorta acentesiyle paylaşırsınız. Yüksek bedelli risklerde sigorta şirketi yerinde inceleme yapabilir; teklifler bu bilgilere göre hazırlanır. Poliçe, kabul ve ödemeyle birlikte belirtilen tarihte başlar.
Teklif için genellikle şu bilgiler istenir:
- Faaliyet konusu, vergi numarası ve tüm lokasyonların adresleri
- Lokasyon bazında bina, makine-tesisat, demirbaş ve emtea bedelleri
- Kâr kaybı teminatı isteniyorsa yıllık ciro ve brüt kâr bilgisi
- Çalışan sayısı (işveren mali sorumluluk için)
- Yangın ve güvenlik önlemleri, son yıllardaki hasarlar ve mevcut poliçeler
Bu bilgilerle farklı sigorta şirketlerinden teklif alıp teminatları, muafiyetleri ve fiyatları karşılaştırıyor, işletmenize uygun paketi sizinle birlikte kuruyoruz.
Sıkça sorulan sorular
KOBİ sigortası ile iş yeri sigortası aynı şey mi?
Temelleri aynıdır; ikisi de yangın sigortası üzerine kurulan paket poliçelerdir. İş yeri sigortası daha çok tek mekânlı esnafa yönelik standart paketleri, KOBİ ticari sigortası ise birden fazla lokasyonu, makine parkı ve daha karmaşık riskleri olan işletmelere göre kurulan modüler paketleri ifade eder.
KOBİ sigortası zorunlu mu?
Hayır, isteğe bağlıdır. Ancak kredi kullanan, kiracı olan veya büyük müşterilerle sözleşme yapan işletmelerden sigorta şartı istenebilir.
Eksik sigorta nedir?
Poliçedeki bedelin malın gerçek değerinden düşük olmasıdır. Bu durumda Türk Ticaret Kanunu’na göre hasar, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar ödenir. Bedelleri düzenli güncellemek bu riski önler.
Ürün sorumluluk sigortası KOBİ paketine dahil mi?
Genellikle hayır. Ürettiğiniz ya da sattığınız ürünün kusurundan doğan zararlar için ayrı bir ürün sorumluluk poliçesi yaptırılır. Bazı şirketler sınırlı teminatla pakete ekleyebilir; poliçenizi kontrol edin.
Yeni değer ile rayiç değer arasındaki fark nedir?
Rayiç değerde tazminattan eskime ve yıpranma payı düşülür. Yeni değer esasında ise aynı nitelikteki yenisinin bedeli ödenir; bunun için poliçenin yeni değer üzerinden düzenlendiğinin açıkça yazılması ve bedelin buna göre belirlenmesi gerekir.
Yeni bir makine aldığımda ne yapmalıyım?
Makineyi poliçeye ekletmek ve ilgili bedeli artırmak için sigorta şirketinize veya acentenize bildirin. Bildirilmeyen yeni varlıklar bedelleri eksik bırakır ve hasar anında oransal tazminata yol açabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, muafiyetler, limitler ve fiyatlar sigorta şirketine, poliçe özel şartlarına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Size özel durum için poliçe genel şartlarını inceleyin ya da bize danışın.