İş kazası oldu, işveren ne yapmalı? Bildirim ve ilk adımlar

İş kazasında işverenin yapması gerekenler sırasıyla şunlardır: yaralıya yardım edip 112’yi aramak, kazayı kolluğa derhal bildirmek ve SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim yapmak. Ardından kaza kayıt altına alınır, belgeler toplanır ve işveren mali sorumluluk poliçesi varsa sigortacıya yazılı ihbar yapılır.

İş kazası olunca ilk dakikalarda ne yapmalı?

İlk iş, yaralıya yardım edip 112’yi aramaktır. 112 tek numara olduğu için ambulans, polis ve jandarma aynı çağrıyla yönlendirilir. Ardından tehlikeyi sürdüren kaynağı güvenli şekilde durdurun, diğer çalışanları alandan uzaklaştırın ve olay yerini kolluk gelene kadar mümkün olduğunca bozmadan koruyun.

1. Yardım: İş yerindeki ilk yardımcı müdahale etsin; hayati tehlike yoksa yaralıyı hareket ettirmeyin.
2. 112 ve kolluk: Kazanın kolluğa bildirimi kanunen derhal yapılmalıdır; 112’yi ararken polis veya jandarmanın da gelmesini isteyin.
3. Olay yerini koruyun: Kazaya karışan makine, iskele, merdiven veya malzemeyi yerinden oynatmayın; zorunlu bir müdahale yaptıysanız önce fotoğraflayın.
4. İSG ekibini çağırın: İş güvenliği uzmanına ve işyeri hekimine hemen haber verin.
5. Hastaneyi öğrenin: Yaralının hangi sağlık kuruluşuna götürüldüğünü ve yakınlarına haber verildiğini teyit edin.

İş kazası kime, ne zaman ve nasıl bildirilir?

İş kazası kolluğa derhal, SGK’ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir (5510 sayılı Kanun md. 13). SGK bildirimi, e-Bildirge kullanıcı kodu ve işyeri şifresiyle girilen İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim uygulamasından yapılır. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduysa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar.

İşyerinde olan kazaların yanı sıra işverenin sağladığı servis aracıyla işe gidiş-gelişte ya da görevli olarak başka bir yere gönderilen çalışanın başına gelen kazalar da 5510 sayılı Kanun’a göre iş kazasıdır. SGK bildirimini çoğu iş yerinde mali müşavir ya da İSG firması yapar; bildirimin süresinde yapıldığını ve çıktısının dosyaya konduğunu mutlaka teyit edin.

İş kazasını geç bildirmenin sonuçları nelerdir?

Süresinde bildirilmeyen kazada SGK, bildirim tarihine kadar geçen süre için çalışana ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğini işverenden tahsil eder (5510 sayılı Kanun md. 21). Ayrıca 6331 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre SGK idari para cezası uygular. Bildirmemek kazayı gizlemez; tedaviyi yapan sağlık kuruluşu da kazayı SGK’ya bildirir.

Cezanın tutarı her yıl güncellenir ve iş yerinin çalışan sayısı ile tehlike sınıfına göre artırılır. Daha ağır bir risk kayıt dışı çalıştırmadır: Çalışan kazadan önce işe giriş bildirgesiyle SGK’ya bildirilmemişse SGK, yaptığı masrafları ve bağladığı gelirin peşin sermaye değerini işverenin kusuru aranmaksızın ondan ister (md. 23).

SGK, bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağını belirlemek için gerektiğinde kendi denetmenleri ya da iş müfettişleri aracılığıyla soruşturma yapabilir. Bu yüzden bildirimde olayı olduğu gibi, eksiksiz anlatın.

Kaza araştırması nasıl yapılır, hangi belgeler gerekir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine göre işveren tüm iş kazalarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak ve rapor düzenlemekle yükümlüdür. Bu araştırmayı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimiyle birlikte, olay tazeyken yapın; aynı dosya SGK, kolluk ve sigortacı için de temel kaynak olur.

• Kaza tutanağı: Tarih, saat, yer, yapılan iş, kullanılan ekipman ve kazanın nasıl olduğu; tanıkların imzasıyla.
• Tanık ifadeleri: Her tanıktan ayrı, kendi cümleleriyle ve imzalı alın; ifadeleri yönlendirmeyin.
• Görüntüler: Fotoğraf, video ve kamera kayıtları; cihaz eski kayıtların üzerine yazmadan yedekleyin.
• İSG kayıtları: Risk değerlendirmesi, çalışanın İSG eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, işe giriş sağlık raporu, ekipmanın bakım ve periyodik kontrol raporları.
• SGK ve resmî belgeler: İşe giriş bildirgesi, puantaj ve bordro, iş kazası bildirim çıktısı, kolluk tutanağı, hastane ve istirahat raporları.

Kazanın kök nedenini bulun, aynı riskin tekrarlanmaması için önlem alın ve risk değerlendirmesini buna göre gözden geçirin. Aynı madde, yaralanmaya yol açmasa da benzer bir kazaya dönüşebilecek olayları incelemeyi ve raporlamayı da işverene yükler.

İşveren mali sorumluluk sigortasına ihbar nasıl yapılır?

İşveren mali sorumluluk (İMS) poliçeniz varsa kazayı sigortacıya yazılı olarak bildirin. İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları bu bildirimin olayı öğrendiğiniz andan itibaren beş gün içinde yapılmasını öngörür. Çalışandan ya da SGK’dan gelen ihtarname, dava dilekçesi ve tebligatlar da beklenmeden sigortacıya iletilmelidir.

Aynı genel şartlara göre sigortacının açık onayı olmadan tazminat talebini kısmen ya da tamamen kabul edemez, zarar görene tazminat ödemesi yapamazsınız; sigortacı talep sahibiyle doğrudan anlaşma ve davayı takip etme hakkına sahiptir. Çalışanınıza ve ailesine destek olmanız doğaldır; ancak tazminat niteliğinde bir ödeme ya da kusuru kabul eden yazılı bir beyan, poliçeden yararlanmanızı zorlaştırabilir. Kapsam ve limitleri işveren mali sorumluluk sigortası rehberimizde anlattık.

Yaralanan kişi çalışanınız değil de bir müşteri ya da ziyaretçiyse süreç farklıdır; bunun için müşteri iş yerinde yaralandı rehberimize bakın.

SGK rücu davası ve çalışanın hakları

Kaza işverenin kastı ya da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu olmuşsa SGK, çalışana yaptığı ve yapacağı ödemeleri ve bağladığı gelirin peşin sermaye değerini işverenden ister (5510 sayılı Kanun md. 21). Bu tutar, çalışanın işverenden isteyebileceği tazminatla sınırlıdır ve kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

Rücu ve tazminat davalarında sonucu belirleyen, kusur oranıdır. Kazadan hemen sonra toplanan belgeler ve alınmış önlemlerin kanıtı bu nedenle doğrudan önem taşır.

Çalışan ve ailesi hangi haklara sahip?

SGK’nın iş kazası sigortası; istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı iş göremezlikte sürekli iş göremezlik geliri, ölüm halinde hak sahiplerine gelir ve cenaze ödeneği sağlar. İş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği için hastalıktaki gibi önceden prim günü şartı aranmaz. Çalışan ya da yakınları, SGK yardımlarının karşılamadığı zararlar için ayrıca işverene tazminat davası açabilir; bu yasal bir haktır ve açık, saygılı bir iletişim süreci sorunları büyütmeden ilerletmeye yardımcı olur.

Sık yapılan hatalar

İş kazası sonrasında işverenleri en çok zorlayan sorunlar, ilk günlerde yapılan ihmallerden doğar. Bildirimin geciktirilmesi, kanıtların kaybolması ve sigortacıya sorulmadan yapılan anlaşmalar hem SGK hem de sigorta sürecinde aleyhinize sonuç verebilir. Aşağıdaki hatalardan kaçınmak, dosyanızı ilk günden sağlam tutar.

• Olay yerini hemen toparlamak: Kolluk ve İSG incelemesi bitmeden ekipmanı onarmak ya da alanı temizlemek.
• Ortak ifade almak: Tanıklardan tek bir metin imzalatmak ya da ifadeleri günler sonra toplamak.
• Kamera kaydını kaybetmek: Kayıt cihazının eski görüntülerin üzerine yazmasına izin vermek.
• Servis kazasını atlamak: İşverenin sağladığı araçla işe gidiş-gelişte olan kazayı iş kazası saymamak.
• Sigortacıyı devre dışı bırakmak: Çalışanla ya da ailesiyle sigortacıya danışmadan tazminat anlaşması yapmak.

TPC Sigorta olarak nasıl yardımcı oluyoruz?

Kazadan sonra İMS poliçenize ya da paket poliçenizdeki işveren sorumluluk teminatına yapılacak ihbarı sizinle birlikte hazırlar, sigortacının isteyeceği belgeleri derleriz. Poliçeniz bizde olmasa da 7/24 destek hattımızı arayarak ne yapacağınızı birlikte planlayabilirsiniz. Diğer hasar türleri için Hasar Desteği sayfamıza bakabilirsiniz.

Hayati tehlike varsa önce 112’yi arayın. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, muafiyetler, limitler, süreler ve başvuru yolları sigorta şirketine, poliçe özel şartlarına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Size özel durum için poliçe genel şartlarını inceleyin ya da bize danışın.