Hemen yapmanız gerekenler
- Tutanak doldurulabilir mi, kontrol edin. Yaralı, alkol şüphesi, ehliyetsiz sürücü ya da sigortasız araç varsa formu bırakıp 112’yi arayın.
- Önce fotoğraf çekin, sonra araçları kenara alın. Tutanağı yol ortasında doldurmak zorunda değilsiniz.
- Bilgileri belgeden yazın. Ehliyet, ruhsat ve poliçeye bakarak sürücü, araç ve sigorta bölümlerini doldurun.
- İlk darbe noktasını ve krokiyi işaretleyin. Yönleri, şeritleri ve sokak adlarını gösterin; araçlara A ve B deyin.
- Birlikte kontrol edip imzalayın. İmzasız tutanak geçersizdir; imzalı formun fotoğrafını çekin.
- Tutanağı sigortaya iletin. ALO 193’ü arayın ya da tutanağı fotoğraflarla birlikte sigorta şirketine gönderin.
Kaza tespit tutanağı, yalnız maddi hasarla sonuçlanan ve en az iki aracın karıştığı kazalarda sürücülerin polise gerek kalmadan kendi aralarında düzenlediği belgedir. Formdaki 12 bölüme kaza yeri ve zamanı, sürücü, araç ve sigorta bilgileri, ilk darbe noktası, kroki ve sürücü görüşleri yazılır; tutanak ancak tüm sürücüler imzaladığında geçerli olur.
Kaza tespit tutanağı ne zaman doldurulur, ne zaman doldurulmaz?
Tutanak; kazada kimse yaralanmadıysa, en az iki araç karıştıysa ve sürücüler kazanın oluşunda anlaşıyorsa doldurulur. 1 Nisan 2008’den beri bu durumda polis çağırmak gerekmiyor. Yaralanma, alkol şüphesi, ehliyetsiz sürücü, sigortasız araç, kamu aracı ya da kamu malına zarar varsa tutanak doldurulmaz, 112 aranır.
Taraflardan biri kazayı farklı anlatıyor ya da imza atmaktan kaçınıyorsa formu zorla doldurmaya çalışmayın; bu durumda ne yapacağınızı karşı taraf tutanağı imzalamıyor rehberinde anlattık. Kazanın ilk dakikalarında yapılacakların tamamı için kaza yaptım, ne yapmalıyım? rehberine bakın.
Kaza tespit tutanağı nereden bulunur?
Sigorta şirketleri trafik poliçesiyle birlikte boş bir tutanak örneği verir; bu formu aracınızda, ruhsatın yanında saklayın. Elinizde yoksa Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr) ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (sbm.org.tr) sitelerindeki örnek formu indirip yazdırabilirsiniz. Kâğıt yerine SBM’nin Sigortam360 uygulaması da kullanılabilir.
SBM’nin örnek formunda hangi bölüme ne yazılacağı ve tutanağın hangi durumlarda doldurulmayacağı ayrıca açıklanır. Kaza anında aceleyle okumak zor olduğundan, formu önceden bir kez incelemeniz işinizi kolaylaştırır. Telefonunuzda Sigortam360 kuruluysa kâğıt ve kalem aramanıza gerek kalmaz.
Kaza tespit tutanağı bölüm bölüm nasıl doldurulur?
Form numaralı 12 alandan oluşur. Sürücü, araç ve sigorta bölümleri her araç için ayrı (A ve B sütunlarında) doldurulur; bilgileri ezberden değil ehliyet, ruhsat ve poliçeye bakarak yazın. Tanık, kutucuk ve Yeşil Kart alanları dışındaki bölümleri boş bırakmayın; eksik bilgi dosyanın uzamasına yol açar.
| Tutanak bölümü | Nasıl doldurulur? |
|---|---|
| 1. Kaza tarihi | Kazanın tarihini ve saatini yazın. |
| 2. Kaza yeri | İl, ilçe, semt, mahalle, cadde ve sokak adını eksiksiz yazın. |
| 3. Görgü tanıkları | Varsa tanıkların ad, soyad, adres ve telefonlarını yazın. |
| 4. Sürücü bilgileri | Aracı kullanan kişinin adı, T.C. kimlik numarası, ehliyet numarası ve sınıfı, ehliyetin alındığı yer, adresi, cep telefonu ve e-postası. Araç sahibinin değil, sürücünün bilgileri yazılır. |
| 5. Araç bilgileri | Şasi numarası, marka-model, plaka ve kullanım şekli; ruhsattan bakarak yazın. |
| 6. Trafik sigortası poliçe bilgileri | Sigortalının adı ve iletişim bilgileri, T.C. kimlik veya vergi numarası, sigorta şirketi, acente numarası, poliçe ve SBM poliçe numarası, poliçe başlangıç ve bitiş tarihleri. |
| 7. Kaza durumu kutucukları | Her araç için uyan durumu (x) ile işaretleyin; hız ve varsa fren izi uzunluğunu yazın. Zorunlu değildir ama değerlendirmeyi hızlandırır. |
| 8. Yeşil Kart | Yalnızca yabancı plakalı ve Yeşil Kart belgesi olan araçlar için doldurulur. |
| 9. İlk darbe noktası | Araç çizimi üzerinde ilk darbenin geldiği yeri okla gösterin. |
| 10. Kroki | Çarpışma yerini ve anını çizin: cadde ve sokak adları, gidiş yönleri, yol çizgileri; araçları A ve B diye işaretleyin. |
| 11. Sürücü görüşleri | Her sürücü kazayı kendi cümleleriyle anlatır; yer yetmezse ayrı bir boş sayfa eklenebilir. |
| 12. Sürücü imzaları | Tüm sürücüler imzalar. İmzasız tutanak geçersizdir. |
Kroki, kutucuklar ve sürücü görüşleri yazılırken nelere dikkat edilmeli?
Kusur oranını en çok kroki, işaretli kutucuklar ve ilk darbe noktası belirler; bu üç bölüm birbiriyle çelişmemelidir. Krokide yolun yapısını, yön oklarını ve trafik işaretlerini gösterin, kutucukları her araç için ayrı işaretleyin, görüş bölümüne ise yorum değil yalnızca olguları yazın.
Kroki
Krokiyi kuşbakışı çizin: yolun şerit sayısını, kavşak kollarını, varsa kırmızı ışık, dur ya da yol ver levhasını ve araçların çarpışmadan hemen önceki konumlarını gösterin. Okla gidiş yönünü belirtin, sokak adlarını yazın. Kroki, fotoğraflarla aynı hikâyeyi anlatmalıdır.
Kaza durumu kutucukları
Kutucuklar; kırmızı ışıkta geçmek, arkadan çarpmak, kavşakta geçiş önceliğine uymamak, sağa ya da sola dönüş kurallarına uymamak, geri manevra kurallarına uymamak, kurallara uygun park edilmiş araca çarpmak gibi kural ihlallerini listeler. Bunların çoğu KTK’nın 84. maddesinde asli kusur sayılır. Emin olmadığınız kutucuğu işaretlemeyin; durumu görüş bölümünde anlatın.
Sürücü görüşleri
“Çok hızlıydı” gibi yorumlar yerine “B aracı kırmızı ışıkta kavşağa girdi” gibi olguları yazın. Görüşleriniz kroki ve işaretli kutucuklarla tutarlı olmalıdır. SBM uygulamaları üzerinden iletilen ses ve video kayıtları da sürücü görüşü yerine geçebilir.
Mobil Kaza Tutanağı (Sigortam360) ile tutanak nasıl tutulur?
SBM’nin Sigortam360 uygulamasındaki Mobil Kaza Tutanağı, kâğıt formun dijital karşılığıdır ve ekranda onaylanan tutanak geçerli sayılır. Tutanak tamamlandığında otomatik olarak sigorta şirketlerine iletildiği için kâğıt formu ayrıca göndermeniz gerekmez; dosyanın sonuçlanma süresi de kısalır. Uygulamayı App Store ya da Google Play’de “Sigortam360” diye aratarak bulabilirsiniz. Adımlar şöyledir:
- Sigortam360 uygulamasına e-Devlet bilgilerinizle giriş yapın ve Mobil Kaza Tutanağı bölümünü açın.
- Plaka bilgilerinizi girin; kaza fotoğraflarını ve isterseniz kaza yeri videosunu yükleyin. Konum izni verirseniz kaza yeri otomatik eklenir.
- Sürücü ve kaza bilgilerinizi girin; uygulama sizin için bir kare kod oluşturur.
- Tutanağı oluşturan sürücü, diğer sürücülerin kare kodlarını okutarak onları tutanağa ekler.
- Kaza senaryosunu, tutanağı oluşturan kişinin telefonunda birlikte çizin.
- Ön izlemeyi kontrol edip diğer sürücülerin onayına gönderin; tüm onaylar gelince tutanak hazırdır.
Tutanak sigortaya nasıl ve ne zaman gönderilir?
Kâğıt tutanağın bir suretini, fotoğraflarla birlikte, hasarı talep edeceğiniz şirkete ulaştırın: karşı aracın trafik sigortacısına, kendi trafik sigortacınıza ya da kaskonuzdan talep edecekseniz kasko şirketinize. Mobil tutanak ise otomatik iletilir. Bildirimi geciktirmeyin; kaskoda süre, hasarı öğrendiğiniz tarihten itibaren 5 iş günüdür.
En pratik yol, hasarı ALO 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi’ne (193, alo193.gov.tr ya da mobil uygulama) bildirmektir. Başvurunuz plakadan tespit edilen sigorta şirketine iletilir; şirket en geç takip eden iş günü sizi arayarak tutanak, ekspertiz ve gerekli belgeler konusunda bilgi verir. Kazada kusurlu taraf sizseniz, kazayı 10 gün içinde kendi trafik sigortası şirketinize ihbar etmeniz de gerekir.
Kusur oranı nasıl belirlenir, itiraz edilebilir mi?
Tutanağı alan sigorta şirketi onu en geç takip eden iş günü SBM sistemine aktarır. Kazaya karışan araçların sigorta şirketleri 3 iş günü içinde her araç için %0, %50 ya da %100 kusur oranı belirler. Şirketler aynı oranda birleşirse dosya sonuçlanır, birleşemezse bağımsız bir komisyona gider.
Uzlaşma olmazsa dosyayı bağımsız Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu 3 iş günü içinde karara bağlar. Sonuç size SMS veya e-postayla bildirilir; tutanaktaki iletişim bilgilerinin önemi buradan gelir. Kusur oranınızı sbm.org.tr’deki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” adımından ya da e-Devlet’teki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama” hizmetinden görebilirsiniz. SBM’nin yayımladığı örnek kaza senaryoları, sık görülen kazalarda kusurun nasıl dağıtıldığı konusunda fikir verir.
İtiraz: Şirketlerin uzlaştığı orana, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve değerlendirmeyi değiştirebilecek yeni bilgi ve belgelerle (fotoğraf, kamera kaydı, tanık beyanı) sigorta şirketinize bir kez itiraz edebilirsiniz. İki aracın sigortası aynı şirketteyse itiraz yine 5 iş günü içinde SBM üzerinden komisyona yapılır. Sonuç değişmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurabilirsiniz.
Kaza tespit tutanağında sık yapılan hatalar
Tutanakta en sık görülen hatalar; imzanın eksik kalması, krokinin çizilmemesi, ilk darbe noktasının işaretlenmemesi, sürücü yerine araç sahibinin bilgilerinin yazılması ve iletişim bilgilerinin eksik bırakılmasıdır. Bu eksikler dosyanın uzamasına ya da kusurun yanlış belirlenmesine yol açar, bazen de tutanağı tamamen geçersiz kılar.
Gerçeğe aykırı tutanak düzenlemeyin. Kazayı yapan sürücü yerine başkasını yazmak, kazanın yerini, zamanını ya da oluşunu değiştirmek özel belgede sahtecilik niteliğindedir. Cezai yaptırımın yanında bu kişiler riski yüksek sigortalı olarak değerlendirilir ve poliçe yenilemelerinde yüksek prim ödeyebilir.
- Üç ya da daha fazla araç: Birden fazla form kullanılabilir, ancak her formu kazaya karışan tüm sürücüler imzalamalıdır.
- İmzadan önce kontrol etmemek: Formu imzalamadan önce tüm alanları birlikte okuyun ve imzalı formun fotoğrafını çekin.
- Eksik iletişim bilgisi: Kusur oranı bildirimi ve 5 iş günlük itiraz süresi, tutanaktaki telefon ve e-posta üzerinden işler.
Sıkça sorulan sorular
İmzasız kaza tespit tutanağı geçerli mi?
Hayır. Tutanak kazaya karışan tüm sürücüler tarafından imzalanmadıkça geçersizdir. Mobil Kaza Tutanağı’nda ise onay telefon ekranından verilir ve geçerlidir. Karşı taraf imzalamıyorsa 112’yi arayarak trafik ekiplerini çağırın.
Kaza tespit tutanağını polis olmadan doldurabilir miyim?
Evet. Kazada yalnız maddi hasar varsa, en az iki araç karıştıysa ve sürücüler anlaşıyorsa polise gerek yoktur. Yaralanma, alkol şüphesi, ehliyetsiz sürücü, sigortasız araç, kamu aracı ya da kamu malına zarar gibi durumlarda polis veya jandarma çağrılmalıdır.
Kaza tespit tutanağı sigortaya ne zaman verilmeli?
Tutanağı hasar bildirimiyle birlikte, gecikmeden iletin. Kaskoda bildirim süresi hasarı öğrendiğiniz tarihten itibaren 5 iş günü, trafik sigortasında kusurlu tarafın kendi sigortacısına ihbar süresi 10 gündür. Mobil tutanak ise sigorta şirketlerine otomatik iletilir.
Kusur oranı ne zaman belli olur?
Tutanak SBM sistemine girildikten sonra sigorta şirketleri 3 iş günü içinde kusur oranını belirler. Anlaşamazlarsa dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu’na gider ve 3 iş günü içinde sonuçlanır. Sonuç SMS veya e-postayla bildirilir.
Kusur oranına nasıl itiraz edilir?
Bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, yeni bilgi ve belgelerle sigorta şirketinize bir kez itiraz edebilirsiniz. Sonuç değişmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye başvurabilirsiniz.
Kaza tespit tutanağı nereden indirilir?
Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr) ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (sbm.org.tr) sitelerinde örnek form bulunur. Poliçenizle birlikte verilen boş tutanağı da kullanabilir ya da tutanağı Sigortam360 uygulamasından dijital olarak doldurabilirsiniz.
Hayati tehlike varsa önce 112’yi arayın. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminatlar, muafiyetler, limitler, süreler ve başvuru yolları sigorta şirketine, poliçe özel şartlarına ve güncel mevzuata göre değişebilir. Size özel durum için poliçe genel şartlarını inceleyin ya da bize danışın.